Phạm thiên giới

Phạm thiên giới là các tầng trời thuộc Sắc giới, nơi cư ngụ của chư Phạm thiên – những vị trời đã lìa bỏ dục vọng, thân tâm thanh tịnh, an trú trong an lạc của thiền định. So với các tầng trời ở Dục giới (còn vướng dục lạc), cõi Phạm thiên cao và tinh tế hơn, đặc trưng bởi sự ly dục, tịch tịnh.

Gốc từ: “Phạm” (梵) phiên âm chữ Brahma, mang nghĩa “thanh tịnh, trong sạch”; “thiên giới” (天界) nghĩa là cõi trời. Chữ Phạn Brahmaloka = Brahma (Phạm) + loka (cõi, thế giới).

Trong vũ trụ quan Phật giáo, ba cõi (tam giới) gồm Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Phạm thiên giới thuộc Sắc giới, được phân thành nhiều tầng tương ứng với bốn cấp thiền (tứ thiền sắc giới). Người tu thiền định vững chắc, chứng đắc các tầng thiền, khi mệnh chung có thể tái sinh tương ứng vào các cõi Phạm thiên này. Tuy phước báo và tuổi thọ ở đây rất lớn, nhưng theo giáo lý, đó vẫn còn nằm trong luân hồi, chưa phải giải thoát rốt ráo; khi hết phước vẫn phải chuyển sinh.

Ví dụ: Người tu tập tứ vô lượng tâm (từ, bi, hỷ, xả) hay chứng các tầng thiền sắc giới thường được nói là gieo nhân sinh về cõi Phạm thiên – một cảnh giới an lạc thanh tịnh.

Dễ nhầm: Sinh về Phạm thiên giới không phải là Niết-bàn hay giải thoát cuối cùng, mà vẫn là một cảnh trong vòng sinh tử. Cũng cần phân biệt “Phạm thiên” trong Phật giáo (một loại chúng sinh trong cõi trời) với quan niệm “Phạm thiên là đấng sáng tạo” của một số tôn giáo khác.