Oan oan tương báo
Thành ngữ chỉ chuỗi báo thù qua lại không dứt giữa các bên ôm lòng thù hận.
Trong đời sống, oan oan tương báo mô tả cảnh hai bên ôm thù hận, hết bên này hại bên kia rồi bên kia trả đũa, cứ thế nối tiếp đời này sang đời khác mà không có điểm dừng. Câu thường đi kèm vế sau quen thuộc: “oan oan tương báo, bao giờ cho dứt”.
Gốc từ: “Oan” (冤) là oan thù, mối hận; “tương” (相) là lẫn nhau; “báo” (報) là báo đáp, trả lại. Bốn chữ ghép lại nghĩa đen là “thù hận trả qua trả lại lẫn nhau”.
Về mặt giáo lý, thành ngữ minh họa sống động cho luật nhân quả và bánh xe luân hồi: hành động hại người gieo nghiệp nhân, quả báo trở lại buộc người kia hại mình, và mỗi lần trả đũa lại gieo một nhân mới. Vì thế vòng oán không tự nhiên hết mà chỉ càng lúc càng buộc chặt. Phật giáo dạy lối thoát duy nhất không nằm ở việc “trả cho xong” mà ở chỗ một bên chịu dừng lại bằng tâm tha thứ và từ bi, lấy ân báo oán để cắt đứt mắt xích.
Ví dụ: Hai dòng họ tranh chấp ruộng đất, đời cha đánh nhau, đời con nuôi hận đánh tiếp, oán cũ chưa nguôi đã thêm oán mới. Chỉ khi một người con quyết buông, không đáp trả nữa, chuỗi báo oán mới có cơ hội chấm dứt.
Dễ nhầm: Nhiều người hiểu câu này như lời cổ vũ “có vay có trả” để biện minh cho việc trả thù. Thực ra ý nghĩa nhà Phật ngược lại: câu nhằm cảnh tỉnh sự vô ích của báo thù và khuyến khích buông bỏ hận thù để giải thoát cả hai bên khỏi khổ đau.