Nước chảy đá mòn
Thành ngữ chỉ sự kiên trì bền bỉ lâu dài ắt đạt kết quả, thường dùng khuyến khích tu tập tinh tấn.
Nước chảy đá mòn là thành ngữ mượn hình ảnh dòng nước mềm yếu nhưng chảy mãi cũng làm mòn được tảng đá cứng. Nghĩa đen ấy chuyển thành một bài học sống quen thuộc: việc gì khó đến đâu, nếu bền lòng làm mãi không nghỉ thì rồi cũng thành. Người Việt hay dùng câu này để động viên nhau kiên trì trong học hành, công việc và tu dưỡng.
Gốc từ: Từ hình ảnh tự nhiên — nước (mềm) thắng đá (cứng) không bằng sức mạnh mà bằng sự liên tục, lâu dài.
Trong tu tập Phật giáo, câu này minh họa sống động cho hạnh tinh tấn — một trong những phẩm chất nền tảng dẫn đến giải thoát. Công phu tu hành hiếm khi cho kết quả tức thì; sự chuyển hóa tâm thức diễn ra chậm rãi, qua từng ngày giữ giới, ngồi thiền, niệm Phật, quán chiếu. Một thời tọa thiền hay một câu niệm Phật có vẻ chẳng thay đổi gì, nhưng tích lũy qua tháng năm, chúng làm mòn dần tập khí phiền não y như nước mài đá. Tinh thần này cũng gần với hạnh kiên nhẫn trong sáu ba-la-mật.
Trong thực hành: Người mới tu nên đặt mục tiêu đều đặn hơn là dồn sức một lúc rồi bỏ. Mỗi ngày một chút, duy trì liên tục, mới tạo nên sự chuyển hóa thật sự.
Dễ nhầm: Có người hiểu câu này thành cứ làm bừa, làm mãi rồi sẽ được. Thực ra điều cốt yếu là vừa kiên trì vừa đi đúng hướng; nước phải chảy đúng chỗ mới mòn được đá. Tinh tấn trong đạo Phật luôn đi kèm chánh kiến và chánh niệm.