Niệm giới

Niệm giới là một trong các phép tùy niệm (anussati), nghĩa là tưởng nhớ đến giới hạnh thanh tịnh mà mình đã giữ gìn. Đây là một trong nhóm mười niệm (hoặc sáu niệm) được Đức Phật dạy như những đề mục giúp tâm an định và phát sinh hỷ lạc.

Gốc từ: Sīla nghĩa là “giới”, “đức hạnh”; anussati nghĩa là “tùy niệm”, “nhớ nghĩ theo”. Ghép lại, sīlānussati là “sự nhớ nghĩ về giới”.

Cách hành trì là hành giả lắng tâm, ôn lại những giới mình đang giữ và nhận ra chúng trong sạch, không sứt mẻ, không vì tham sân mà vi phạm. Khi thấy rõ giới hạnh của mình thanh tịnh, tâm sinh hân hoan, an ổn, bớt lo sợ và hối hận, nhờ đó dễ dẫn vào định. Niệm giới đứng cùng nhóm với niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng…, cho thấy giới được đặt ngang hàng với Tam bảo như một chỗ nương đáng tin của tâm.

Trong thực hành: Trước khi ngồi thiền, có người ôn lại trong ngày mình đã sống hiền lành, không hại ai, giữ lời chân thật; sự an tâm ấy giúp buổi tọa thiền lắng dịu hơn.

Dễ nhầm: Niệm giới dễ bị hiểu thành tự mãn, khoe khoang về đạo đức của mình. Thực ra mục đích không phải để tự cao, mà để sinh niềm vui lành mạnh và sự vững tâm; nếu khởi tâm kiêu mạn thì đã đi lệch khỏi tinh thần của phép tu này.