Như Lai tạng duyên khởi
Thuyết duyên khởi cho rằng chân tâm Như Lai tạng tùy duyên mà hiện ra mọi hiện tượng nhiễm và tịnh.
Như Lai tạng duyên khởi, còn gọi là chân như duyên khởi, là một thuyết duyên khởi trong Phật giáo Đại thừa chủ trương rằng chân như hay Như Lai tạng vốn thanh tịnh, do tùy theo duyên mà khởi hiện ra vạn pháp, bao gồm cả các pháp nhiễm ô lẫn các pháp thanh tịnh. Đây là cách lý giải nguồn gốc của hiện tượng giới dựa trên một thực thể chân thật làm nền tảng.
Gốc từ: “Như Lai tạng” (tathāgatagarbha) nghĩa là cái kho tàng, cái thai chứa giác tánh Như Lai nơi mỗi chúng sinh; “duyên khởi” là khởi sinh tùy duyên.
Theo thuyết này, tâm chân như có hai mặt: bất biến (tự thể thanh tịnh không đổi) và tùy duyên (theo điều kiện mà hiện khởi muôn hiện tượng). Khi gặp duyên mê thì hiện ra cảnh giới sinh tử nhiễm ô, khi gặp duyên ngộ thì hiển lộ thanh tịnh. Tư tưởng này được trình bày trong các tác phẩm như Đại thừa khởi tín luận và có ảnh hưởng lớn tới các tông phái Đại thừa Đông Á.
Liên hệ: Như Lai tạng duyên khởi là một trong nhiều cách diễn giải duyên khởi, đứng cạnh nghiệp cảm duyên khởi, A-lại-da duyên khởi và pháp giới duyên khởi của Hoa Nghiêm.
Dễ nhầm: Không nên hiểu Như Lai tạng như một “linh hồn” hay đấng sáng tạo. Trong khung Phật học, nó được trình bày để chỉ tiềm năng giác ngộ và nền tảng chân thật, vẫn nằm trong nguyên lý duyên khởi vô ngã, là điểm cần thận trọng để tránh ngộ nhận thường kiến.