Nhật Quang Biến Chiếu Bồ Tát
Sanskrit: Sūryaprabha
Vị Bồ Tát thị giả của Phật Dược Sư, đứng đầu chúng Bồ Tát ở cõi Tịnh Lưu Ly, biểu trưng cho ánh sáng mặt trời.
Nhật Quang Biến Chiếu Bồ Tát là một trong hai vị Bồ Tát thị giả thân cận của Phật Dược Sư, cùng với Nguyệt Quang Biến Chiếu Bồ Tát. Hai ngài đứng đầu vô lượng chúng Bồ Tát ở cõi Tịnh Lưu Ly phương Đông, trợ giúp Phật Dược Sư giáo hóa và gìn giữ kho tàng chánh pháp.
Gốc từ: “Nhật quang” (日光) nghĩa là ánh sáng mặt trời; “biến chiếu” (遍照) là chiếu khắp. Tên Sanskrit Sūryaprabha ghép “sūrya” (mặt trời) và “prabhā” (ánh sáng), đúng nghĩa “ánh sáng mặt trời chiếu khắp”.
Trong bộ ba thường gọi là Đông phương Tam Thánh, Phật Dược Sư ở giữa, Nhật Quang đứng một bên, Nguyệt Quang đứng một bên. Cặp Nhật - Nguyệt tượng trưng cho ánh sáng ban ngày và ban đêm soi chiếu không gián đoạn, ví cho hạnh nguyện cứu độ, trừ bệnh khổ và vô minh của Phật Dược Sư trải khắp mọi lúc. Hình tượng này gắn liền với pháp môn trì niệm danh hiệu và cầu nguyện tiêu tai, kéo dài thọ mạng theo tinh thần kinh Dược Sư.
Liên hệ: Cách bài trí Đông phương Tam Thánh song hành với Tây phương Tam Thánh (Phật A-di-đà cùng Quán Âm và Thế Chí), thể hiện mô típ một vị Phật và hai Bồ Tát thị giả phổ biến trong Đại thừa.
Dễ nhầm: Đừng lẫn Nhật Quang Bồ Tát của Phật Dược Sư với các vị Bồ Tát mang tên ánh sáng khác. Ngài luôn đi đôi với Nguyệt Quang Bồ Tát và thuộc về cõi Tịnh Lưu Ly phương Đông, không phải cõi Cực Lạc phương Tây.