Ngũ vị bách pháp
Cách phân loại một trăm pháp thành năm nhóm trong Duy thức học, nhằm trình bày toàn bộ các yếu tố cấu thành kinh nghiệm.
Ngũ vị bách pháp là hệ thống phân loại một trăm pháp của Duy thức học, sắp xếp tất cả các yếu tố cấu thành kinh nghiệm vào năm nhóm (năm vị): tâm vương (các thức chủ thể nhận biết), tâm sở hữu pháp (các trạng thái tâm đi kèm như xúc, thọ, tưởng…), sắc pháp (vật chất, đối tượng giác quan), tâm bất tương ưng hành pháp (những pháp không phải tâm cũng không phải sắc, như thời gian, số lượng) và vô vi pháp (các pháp không sinh diệt, như Niết bàn).
Gốc từ: “Ngũ vị” là năm vị trí, năm nhóm; “bách pháp” là một trăm pháp. Đây là bảng phân loại được hệ thống hóa trong tông Duy thức/Pháp tướng.
Về vị trí giáo lý, ngũ vị bách pháp là bản đồ tâm – pháp chi tiết của Duy thức, kế thừa và tinh giản các cách phân tích pháp trong A-tỳ-đàm. Nó phục vụ mục đích quán chiếu: thấy rõ mọi hiện tượng đều là pháp duyên sinh, không có tự ngã thường hằng, đồng thời nhấn mạnh vai trò trung tâm của tâm thức trong việc hình thành kinh nghiệm.
Liên hệ: Bảng phân loại này đặt tâm vương đứng đầu, phản ánh tông chỉ “vạn pháp duy thức” — mọi pháp đều không lìa thức mà có.
Dễ nhầm: Con số “một trăm” là cách phân loại có hệ thống của Duy thức, khác với cách đếm pháp trong Thuyết nhất thiết hữu bộ (vốn lập số pháp khác). Đừng hiểu “bách pháp” là đúng tròn một trăm sự vật riêng biệt cố định cho mọi trường phái; đó là một khung phân loại đặc thù.