Nghĩa Tịnh
Vị cao tăng đời Đường, một trong những nhà sư Trung Hoa sang Ấn Độ cầu pháp. Ông đi bằng đường biển và để lại nhiều bản dịch cùng ký sự quý giá.
Nghĩa Tịnh là một cao tăng, dịch giả và nhà chiêm bái lừng danh đời nhà Đường, thường được nhắc đến cùng hai bậc tiền bối là Pháp Hiển và Huyền Trang trong số những vị sư Trung Hoa sang Ấn Độ thỉnh kinh cầu pháp. Khác với Huyền Trang đi theo đường bộ qua Tây Vực, Nghĩa Tịnh chọn đường biển, ghé qua các vương quốc Phật giáo ở vùng Đông Nam Á trên hành trình đến và về.
Gốc từ: “Nghĩa Tịnh” là pháp danh Hán: “Nghĩa” (giáo nghĩa) và “Tịnh” (trong sạch) — hàm ý người gìn giữ giáo pháp thanh tịnh.
Đóng góp của ngài cho lịch sử Phật giáo rất lớn. Ông lưu học nhiều năm tại đại học viện Na-lan-đà, mang về và phiên dịch một khối lượng kinh luận đáng kể, đặc biệt chú trọng Luật tạng — giới luật của Tăng đoàn. Tác phẩm Nam Hải Ký Quy Nội Pháp Truyện của ngài ghi chép tỉ mỉ đời sống, nghi thức và cách hành trì của Tăng chúng Ấn Độ đương thời, trở thành tư liệu sử học vô giá để hiểu Phật giáo thế kỷ ấy.
Ví dụ: Có thể hình dung Nghĩa Tịnh như một “phóng viên” cẩn thận: ông không chỉ chép kinh mà còn ghi lại cả những chi tiết sinh hoạt — cách ăn mặc, giữ giới, học hành của tu sĩ — giúp hậu thế hình dung sống động một thời.
Dễ nhầm: Nhiều người gộp chung mọi nhà sư đi thỉnh kinh thành “Đường Tăng” trong truyện Tây Du Ký. Thực ra Đường Tăng dựa trên Huyền Trang; Nghĩa Tịnh là một nhân vật lịch sử riêng, đi sau và bằng đường biển.