Huyền Trang
Vị cao tăng đời Đường đã vượt đường xa muôn dặm sang Ấn Độ học đạo và mang về kho kinh điển khổng lồ.
Huyền Trang (khoảng thế kỷ 7) là một trong những vị cao tăng và dịch giả vĩ đại nhất lịch sử Phật giáo Trung Hoa. Xuất gia từ nhỏ, ngài sớm nhận thấy các bản dịch kinh đương thời nhiều chỗ mâu thuẫn, nên phát nguyện sang tận Ấn Độ để tìm học giáo nghĩa từ gốc. Ngài đã một mình vượt sa mạc, núi tuyết, trải bao gian nan để đến được trung tâm Phật học Na-lan-đà.
Gốc từ: “Huyền Trang” (玄奘) là pháp danh; huyền nghĩa là sâu kín, trang là to lớn, sâu dày. Người đời còn tôn xưng ngài là Tam Tạng Pháp Sư vì thông cả ba tạng Kinh - Luật - Luận.
Tại Ấn Độ, ngài học với nhiều bậc danh sư, đặc biệt là về Duy thức học (Yogācāra). Khi trở về, ngài chủ trì một công trình phiên dịch đồ sộ, dịch ra số lượng lớn kinh luận với độ chính xác cao, mở ra giai đoạn “tân dịch” trong lịch sử dịch kinh. Ngài cũng là sơ tổ của Pháp Tướng tông (Duy thức tông) tại Trung Hoa, và để lại tác phẩm địa lý - du ký ghi chép về các vùng đất ngài đi qua.
Ví dụ: Bản dịch Bát-nhã Tâm Kinh lưu hành phổ biến nhất hiện nay trong giới Phật tử Đông Á chính là do ngài chuyển ngữ, với câu mở đầu quen thuộc “Quán Tự Tại Bồ Tát hành thâm Bát-nhã…”.
Dễ nhầm: Nhiều người chỉ biết Huyền Trang qua hình tượng “Đường Tăng” yếu đuối trong tiểu thuyết Tây Du Ký. Đó là nhân vật văn học hư cấu; Huyền Trang lịch sử là một học giả kiên cường, uyên bác và là dịch giả bậc thầy, khác xa hình ảnh tiểu thuyết.