Lý sự viên dung
Cảnh giới quán chiếu của Hoa Nghiêm, trong đó nguyên lý chân thật và sự vật cụ thể hoà nhập không trở ngại.
Lý sự viên dung là một cảnh giới quán chiếu trọng yếu của tông Hoa Nghiêm, diễn tả mối quan hệ dung thông không ngăn ngại giữa lý (lý thể chân như, nguyên lý phổ biến) và sự (sự tướng, hiện tượng cụ thể). Theo đó, chân lý không tách rời sự vật, và mỗi sự vật đều biểu hiện trọn vẹn chân lý.
Gốc từ: “Lý” (理) là nguyên lý, bản thể chân thật; “sự” (事) là sự việc, hiện tượng; “viên dung” (圓融) là tròn đầy hoà hợp. “Lý sự viên dung” tức bản thể và hiện tượng dung thông trọn vẹn.
Trong hệ thống tứ pháp giới của Hoa Nghiêm, đây là tầng “lý sự vô ngại pháp giới”, làm cầu nối để tiến tới tầng cao nhất là “sự sự vô ngại” (mọi hiện tượng dung nhau). Tư tưởng này khẳng định không có một chân lý trừu tượng đứng ngoài đời sống: ngay nơi sự vật vô thường, biến đổi, vẫn hiển lộ thể tánh chân như bất biến. Lý và sự như nước và sóng, không thể tách rời.
Ví dụ: Cổ đức ví lý như nước, sự như sóng: sóng tuy muôn hình vạn trạng (sự) nhưng đều là nước (lý); rời nước không có sóng, rời sóng cũng chẳng thấy nước riêng - đó là viên dung.
Dễ nhầm: “Lý sự viên dung” không có nghĩa lý và sự là hai vật ghép lại, mà chỉ một thực tại nhìn ở hai mặt. Xem lý là cái gì cao xa tách khỏi đời sống cụ thể là chưa nắm được ý “vô ngại”.