Long Thọ Bồ Tát

Long Thọ là một trong những nhà tư tưởng Phật giáo có ảnh hưởng lớn nhất sau Đức Phật, sống ở Ấn Độ khoảng những thế kỷ đầu Công nguyên. Ông được tôn là Bồ tát và là sơ tổ của Trung quán tông (Madhyamaka), một trong hai trụ cột tư tưởng của Đại thừa. Tác phẩm nổi tiếng nhất của ông là Trung Luận, dùng lập luận sắc bén để chỉ ra rằng mọi sự vật đều không có tự tánh cố định.

Gốc từ: Tên Sanskrit Nāgārjuna ghép từ nāga (rồng) và arjuna (một loài cây, hoặc tên người). Hán–Việt dịch là “Long Thọ”, nghĩa là “cây của loài rồng”, gắn với truyền thuyết ông được loài rồng trao kinh.

Đóng góp cốt lõi của Long Thọ là làm rõ giáo lý tánh không (sự vắng mặt của một bản chất độc lập, thường hằng) dựa trên nền tảng duyên khởi: vì mọi thứ sinh khởi do điều kiện nên không vật nào tự tồn tại riêng. Ông cũng nhấn mạnh trung đạo, tránh hai cực đoan “có thật” và “không có gì”, và phân biệt hai mức chân lý là tục đế và chân đế.

Ví dụ: Cách Long Thọ lập luận giống như một người tháo gỡ từng mắt xích trong chuỗi suy nghĩ “cái này tồn tại độc lập”, để cho thấy không tìm đâu ra một điểm tựa cố định nào cả.

Dễ nhầm: Nhiều người hiểu “tánh không” của Long Thọ là “không có gì cả”, thành hư vô. Thực ra ông phủ định tự tánh cố định, chứ không phủ định sự hiện hữu do duyên sinh của các pháp.