Kinh Giáo Giới La Hầu La
Pāli: Ambalaṭṭhikārāhulovāda Sutta
Một bài kinh ngắn ghi lại lời Đức Phật dạy con mình về tầm quan trọng của sự thật thà và việc tự xét hành vi.
Kinh Giáo Giới La Hầu La là bài kinh thuộc Trung Bộ (Majjhima Nikāya), ghi lời Đức Phật dạy con là La Hầu La khi còn là một sa di trẻ. Bài kinh diễn ra tại vườn Ambalaṭṭhikā, lấy hình ảnh đời thường để dạy về đạo đức và sự tỉnh giác trong từng hành động.
Gốc từ: Tên Pāli Ambalaṭṭhikārāhulovāda ghép từ Ambalaṭṭhikā (tên khu vườn), Rāhula (La Hầu La) và ovāda (lời giáo giới, lời dạy bảo).
Mở đầu, Phật chỉ chậu nước rửa chân còn chút nước để dạy rằng người cố ý nói dối mà không biết hổ thẹn thì đạo hạnh chỉ còn lại chừng ấy. Trọng tâm bài kinh là phép quán chiếu hành động: trước, trong và sau khi làm một việc qua thân, khẩu, ý, hành giả tự hỏi việc ấy có hại mình, hại người hay không. Đây là một cách thực hành chánh niệm và tự tỉnh giác rất cụ thể, lấy tấm gương làm ví dụ cho việc soi lại chính mình.
Ví dụ: Phật ví việc soi xét hành động như người cầm gương soi mặt: thấy có “vết bẩn” (việc bất thiện) thì dừng và sửa, thấy trong sạch thì hoan hỷ tiếp tục.
Dễ nhầm: Bài kinh không chỉ dành cho trẻ em hay người mới tu; phép quán ba thời của hành động áp dụng cho mọi người. Cũng nên hiểu “trung thực” ở đây gắn liền với tàm quý (biết hổ thẹn), chứ không đơn thuần là không nói dối về mặt lời nói.