Kết tập lần thứ ba
Lần họp lớn của chư tăng để rà soát, gìn giữ lời Phật dạy, diễn ra dưới sự bảo trợ của một vị vua hộ pháp.
Kết tập lần thứ ba là một đại hội chư tăng được tổ chức tại Hoa Thị Thành (Pāṭaliputta), kinh đô của vua A Dục (Aśoka), nhằm rà soát và xác định lại giáo pháp chân chính. Theo truyền thống Thượng tọa bộ, đại hội do trưởng lão Mục Kiền Liên Tử Đế Tu (Moggaliputta Tissa) chủ trì, với sự ủng hộ của nhà vua.
Bối cảnh dẫn đến kết tập là việc Tăng đoàn khi ấy đông đảo, lẫn cả những người gia nhập vì danh lợi và truyền bá quan điểm sai lệch. Đại hội được tổ chức để thanh lọc Tăng-già, làm rõ những điểm chính kiến và một lần nữa trùng tuyên Tam tạng.
Liên hệ: Sự kiện quan trọng gắn với kết tập lần này là việc cử các đoàn truyền giáo đi nhiều phương, đưa Phật pháp lan ra ngoài lãnh thổ Ấn Độ. Trong số đó, đoàn do trưởng lão Mahinda dẫn đầu đã đem Phật giáo đến đảo Tích Lan (Sri Lanka), đặt nền móng cho dòng truyền thừa Nam tông tại đây.
Dễ nhầm: Lần kết tập này chủ yếu được truyền thống Thượng tọa bộ (Theravāda) ghi nhận và xem trọng; một số bộ phái khác không lưu giữ tường thuật giống hệt. Cũng nên phân biệt với kết tập lần thứ nhất (ngay sau khi Phật nhập diệt) và lần thứ hai (về tranh luận giới luật), mỗi lần có bối cảnh và mục đích riêng.