Karmapa

Karmapa là danh hiệu dành cho vị đứng đầu dòng Karma Kagyu, một trong những chi phái lớn của truyền thống Kagyu thuộc Phật giáo Tây Tạng. Vị Karmapa được tín đồ tôn kính là bậc thầy chứng ngộ, người gìn giữ và trao truyền giáo pháp của dòng phái qua nhiều đời.

Gốc từ: “Karmapa” thường được hiểu là “người của hành động giác ngộ” hay “bậc thực hiện hoạt động của chư Phật”, liên hệ với chữ “karma” mang nghĩa hành nghiệp, hành hoạt.

Điểm nổi bật là dòng Karmapa được xem là dòng tái sinh (tulku) có truyền thống nhận diện chính thức sớm nhất ở Tây Tạng: khi một vị Karmapa viên tịch, người ta tìm và xác nhận vị tái sinh kế tục, tạo thành một chuỗi truyền thừa liên tục. Cách thức “hóa thân chuyển thế” này về sau ảnh hưởng đến các dòng phái khác, trong đó có cả hệ thống nhận diện các vị lạt-ma cao cấp. Phật giáo Tây Tạng thuộc Kim Cương thừa, chú trọng cả giáo lý lẫn các pháp tu mật truyền dưới sự hướng dẫn của bậc thầy.

Dễ nhầm: “Karmapa” là một danh hiệu truyền thừa, không phải tên riêng của một cá nhân duy nhất; mỗi đời lại là một vị khác nhau. Cũng cần phân biệt Karmapa (đứng đầu Karma Kagyu) với các vị lãnh đạo của những dòng phái khác trong Phật giáo Tây Tạng. Bài này không đi vào các vấn đề nhận diện cụ thể mang tính tranh luận đương đại.