Húy nhật
Ngày giỗ tưởng niệm dịp một bậc Tổ sư, vị Phật hay người thân qua đời. Vào ngày này, người ta thường làm lễ tưởng nhớ và cầu nguyện.
Húy nhật là ngày giỗ, kỵ — ngày tưởng niệm dịp viên tịch (qua đời) của chư Phật, các bậc Tổ sư, chư vị thầy tổ, hay người thân đã khuất. Vào ngày này, chùa chiền và gia đình thường tổ chức lễ tưởng niệm, tụng kinh, cúng dường và cầu nguyện để tỏ lòng tri ân và tưởng nhớ.
Gốc từ: “Húy” nghĩa là tên thật của người đã mất mà người sống kiêng gọi thẳng vì kính trọng (kiêng húy); “nhật” là ngày. “Húy nhật” tức ngày tưởng nhớ người đã khuất — gắn với sự kính kiêng tên húy của vị ấy.
Trong sinh hoạt Phật giáo, húy nhật của các bậc Tổ sư có ý nghĩa quan trọng. Đó là dịp hàng môn đồ, tứ chúng quy tụ về tổ đình ôn lại công hạnh, gìn giữ tinh thần truyền thừa, nhắc nhau tiếp nối chí nguyện của thầy tổ. Việc tưởng niệm húy nhật thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn” và tinh thần hiếu kính — vốn được Phật giáo đề cao. Đối với người thân trong gia đình, húy nhật (ngày giỗ) cũng là dịp con cháu sum họp, làm việc lành hồi hướng cho người đã mất.
Ví dụ: Mỗi năm đến ngày húy nhật của một vị Hòa thượng khai sơn, các chùa thuộc môn phái thường tề tựu về tổ đình làm lễ, vừa tưởng nhớ ân đức vừa thắt chặt tình pháp lữ.
Dễ nhầm: Húy nhật là ngày mất (viên tịch), không phải ngày sinh. Người mới học dễ lẫn với lễ kỷ niệm ngày đản sinh; hai dịp này khác nhau cả về ý nghĩa lẫn thời điểm.