Tổ sư
Vị thầy khai sáng hoặc kế thừa một dòng truyền thừa, được tôn kính làm gốc của tông phái.
Tổ sư là vị thầy có công khai sáng một tông phái, hoặc là người kế thừa và truyền nối mạng mạch của một dòng tu, được hậu thế tôn kính như cội gốc.
Gốc từ: “tổ sư” ghép từ Hán–Việt — tổ (祖, ông tổ, người đặt nền móng, thủy tổ) và sư (師, người thầy). Nghĩa đen là “vị thầy khởi tổ”, người đặt nền móng cho cả một truyền thống tu học, như ông tổ của một dòng họ tâm linh.
Ví dụ: trong Thiền tông, Bồ Đề Đạt Ma được tôn là sơ tổ, người mang dòng thiền truyền sang phương Đông. Khi nhắc đến “chư tổ” hay “tổ sư”, người tu bày tỏ lòng biết ơn với những bậc đi trước đã gìn giữ và trao truyền giáo pháp để hôm nay ta còn được học.
Ý nghĩa của tổ sư gắn với khái niệm “truyền thừa” — sự trao truyền giáo pháp liên tục từ thầy sang trò qua nhiều đời, như ngọn đèn này mồi sang ngọn đèn kia không để tắt. Nhờ mạch truyền thừa ấy mà lời Phật dạy vượt qua hàng nghìn năm vẫn còn sống động đến nay. Đây cũng là lý do Tăng (đoàn thể truyền giữ giáo pháp) được tôn là một trong ba ngôi báu.
Dễ nhầm: tôn kính tổ sư không phải là sùng bái cá nhân hay thần thánh hóa một con người, mà là trân trọng cả một dòng chảy gìn giữ Chánh pháp. Hiểu đúng, lòng kính tổ còn nhắc người tu hôm nay ý thức trách nhiệm tiếp nối, sống cho xứng và trao truyền lại cho mai sau, chứ không dừng ở việc lễ bái suông.