Hồi quang phản chiếu
Xoay ánh sáng của tâm trở vào soi chiếu chính mình, thay vì luôn phóng theo cảnh vật bên ngoài; một lối nói quen thuộc trong Thiền tông.
Hồi quang phản chiếu là một thành ngữ tu hành quen thuộc, đặc biệt trong Thiền tông, chỉ việc xoay ánh sáng của tâm trở lại soi chiếu chính mình thay vì để tâm mãi chạy theo, dính mắc vào cảnh trần bên ngoài.
Gốc từ: “Hồi” là xoay lại, “quang” là ánh sáng (ánh sáng của tâm, của tánh giác); “phản chiếu” là soi rọi ngược trở vào. Cả cụm: xoay ánh sáng quay vào tự soi.
Lối tu này dựa trên nhận thức rằng tâm phàm phu thường hướng ngoại, đuổi theo sắc thanh hương vị, đánh mất mình trong cảnh. Hồi quang phản chiếu là động tác quay vào trong, tự hỏi “cái đang thấy nghe hay biết này là gì?”, để nhận lại bản tâm, tánh giác sẵn có (bản giác). Đây là tinh thần “phản quan tự kỷ” (soi xét lại chính mình) — chỗ thiết yếu của công phu thiền.
Trong thực hành: Khi một niệm khởi hay một cảnh đến, thay vì chạy theo và phán xét cảnh, hành giả lặng lẽ xoay lại nhìn ngay cái tâm đang biết, soi tỏ nguồn gốc của niệm.
Dễ nhầm: Hồi quang phản chiếu không phải là suy nghĩ, phân tích về mình bằng ý thức, cũng không phải kiểu tự dằn vặt nội tâm. Đó là sự trực tiếp xoay về quan sát, buông cái nhìn hướng ngoại, chứ không phải thêm một lớp tư duy về bản thân.