Học giới

Học giới là các điều giới (điều khoản học tập về đạo đức và uy nghi) mà người tu hành phải vâng giữ, rèn luyện trong đời sống phạm hạnh. Mỗi điều giới là một “điều khoản học tập” cụ thể: tránh điều ác, làm điều lành, qua đó huân tập thân–khẩu–ý cho thanh tịnh. Tùy theo địa vị tu tập (cư sĩ, sa-di, Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni) mà số lượng và nội dung học giới khác nhau.

Gốc từ: Pāli sikkhāpada (Sanskrit śikṣāpada) ghép sikkhā (sự học tập, rèn luyện) với pada (điều khoản, bước) — nghĩa “điều khoản học tập”. Cách dịch “học giới” nhấn mạnh tính chất rèn luyện chứ không đơn thuần là cấm đoán.

Về giáo lý, giữ giới là một trong tam vô lậu học (giới – định – tuệ), là nền tảng đầu tiên: nhờ giới mà tâm dễ an định, nhờ định mà tuệ phát sinh. Các học giới của hàng xuất gia được tập thành trong giới bổn (Ba-la-đề-mộc-xoa) và được tụng đọc, kiểm điểm định kỳ trong các kỳ bố-tát.

Trong thực hành: Tinh thần “học” trong học giới khuyến khích thái độ cầu tiến: khi lỡ phạm thì nhận biết, sám hối và rèn luyện lại, chứ không chỉ là sợ hãi hình phạt.

Dễ nhầm: Học giới (các điều khoản cụ thể) không hoàn toàn đồng nghĩa với “giới luật” hiểu theo nghĩa rộng (cả hệ thống luật nghi). Mỗi học giới là một điều mục riêng trong toàn bộ giới luật.