Tam vô lậu học
Ba môn học nền tảng đưa đến giải thoát, không còn rò rỉ phiền não: giữ giới, tu định và phát tuệ.
Tam vô lậu học là ba môn học căn bản của con đường tu tập đưa đến giải thoát, gồm Giới, Định và Tuệ. Đây được xem là khung sườn tổng quát thâu nhiếp toàn bộ pháp môn tu hành trong đạo Phật.
Gốc từ: “Tam” (三) là ba; “vô lậu” (無漏) nghĩa là không còn rò rỉ — lậu (āsava) chỉ các phiền não rỉ chảy khiến chúng sinh trôi lăn trong sinh tử; “học” là môn học, sự rèn luyện. Gọi “vô lậu học” để phân biệt với việc học thế gian còn nằm trong vòng phiền não.
Ba môn này có quan hệ tăng tiến và nương nhau: Giới giữ gìn thân khẩu ý khỏi điều ác, làm nền tảng; nhờ giới thanh tịnh mà tâm dễ an trú, phát sinh Định; nhờ tâm định tĩnh mà soi chiếu thấy rõ thật tướng các pháp, phát sinh Tuệ; và chính tuệ mới đoạn trừ tận gốc lậu hoặc. Khung Giới–Định–Tuệ cũng là cách thu gọn Bát chánh đạo: chánh ngữ, chánh nghiệp, chánh mạng thuộc Giới; chánh tinh tấn, chánh niệm, chánh định thuộc Định; chánh kiến, chánh tư duy thuộc Tuệ.
Trong thực hành: Người tu thường được khuyến khích lấy ba môn này làm trục để tự kiểm: đời sống có giữ giới chưa, tâm có được an định chưa, trí có thấy rõ vô thường vô ngã chưa.
Dễ nhầm: Ba môn không tu rời rạc hay theo thứ tự cứng nhắc tuyệt đối, mà hỗ tương nhau; “vô lậu” chỉ trạng thái đoạn phiền não, không nên hiểu nhầm thành “không sót, đầy đủ”.