Hoa Nghiêm tam muội
Một trạng thái thiền định sâu mầu của chư Phật và Bồ Tát, gắn với cảnh giới rộng lớn của kinh Hoa Nghiêm.
Hoa Nghiêm tam muội là một loại chánh định (tam muội, samādhi) sâu mầu của Phật và các Bồ Tát, qua đó hiển bày trọn vẹn cảnh giới trang nghiêm và viên dung của pháp giới như được mô tả trong kinh Hoa Nghiêm. Khi an trú trong định này, hành giả chứng nhập cái thấy “sự sự vô ngại” — mọi hiện tượng dung thông không ngăn ngại nhau.
Gốc từ: “Hoa Nghiêm” (華嚴) nghĩa là dùng muôn hoa (công đức) trang nghiêm; “tam muội” là phiên âm của Sanskrit samādhi (chánh định, sự an trú vững của tâm). Tên gọi gắn liền với bộ kinh Hoa Nghiêm.
Trong giáo lý của tông Hoa Nghiêm (Hiền Thủ tông), pháp giới được nhìn qua bốn tầng, đỉnh cao là sự sự vô ngại pháp giới — trong một có tất cả, trong tất cả có một, mỗi sự vật phản chiếu và dung nhiếp mọi sự vật khác. Hoa Nghiêm tam muội được xem là định lực giúp hiển lộ và an trú trong cảnh giới ấy, là nền cho hạnh nguyện rộng lớn của Bồ Tát.
Ví dụ: Hình ảnh “lưới trời Đế Thích” với vô số hạt châu phản chiếu lẫn nhau thường được dùng để minh họa cảnh giới viên dung mà Hoa Nghiêm tam muội chứng nhập.
Dễ nhầm: Đây không phải một “phép thần thông” để phô diễn, mà là chiều sâu chứng ngộ về thật tướng pháp giới. Cũng nên hiểu cảnh giới sự sự vô ngại là cách diễn tả về thực tại duyên khởi sâu xa, không phải một thế giới tưởng tượng tách rời.