Đức Sơn Tuyên Giám
Một thiền sư đời Đường nổi tiếng với lối dạy người bằng gậy đánh để cắt đứt vọng tưởng.
Đức Sơn Tuyên Giám là một thiền sư Trung Hoa sống vào đời Đường, được nhắc đến nhiều trong các tập ngữ lục Thiền tông. Ông nổi danh với phong cách tiếp dẫn học trò mạnh mẽ, dứt khoát, đặc biệt là lối dùng gậy đánh - về sau được gọi là “Đức Sơn bổng” (gậy của Đức Sơn).
Theo các giai thoại lưu truyền, trước khi ngộ đạo, Đức Sơn vốn là người tinh thông kinh Kim Cang, mang nhiều sở học và lòng tự tin. Sau khi gặp duyên cảnh tỉnh trên đường tham vấn, ông buông bỏ sự chấp vào văn tự, chuyển sang con đường thiền trực chỉ.
Liên hệ: Lối dùng gậy của Đức Sơn thường được đặt cạnh lối “hét” (tiếng quát) của Lâm Tế Nghĩa Huyền, tạo thành cặp hình ảnh quen thuộc “bổng Đức Sơn, hát Lâm Tế” - tiêu biểu cho cách Thiền tông dùng phương tiện bất ngờ, mạnh bạo để chặn đứng dòng suy lường của người học, giúp họ ngay đó nhận ra tâm. Trong hàng môn đệ của ông có Tuyết Phong Nghĩa Tồn, một thiền sư có ảnh hưởng lớn về sau.
Dễ nhầm: “Đức Sơn bổng” không phải là sự bạo lực vô cớ hay hình phạt. Trong ngữ cảnh Thiền, cây gậy là một phương tiện thiện xảo nhằm phá chấp, thức tỉnh; ý nghĩa nằm ở thời điểm và tâm của người sử dụng, không phải ở việc đánh đập.