Diệu giác

Diệu giác là quả vị giác ngộ cao tột, viên mãn trọn vẹn, tức quả vị Phật. Trong hệ thống năm mươi hai quả vị tu chứng của Bồ-tát theo một số kinh luận Đại thừa, Diệu giác là địa vị thứ năm mươi hai — bậc cuối cùng và cao nhất, vượt trên cả Đẳng giác.

Gốc từ: “Diệu” nghĩa là vi diệu, không thể nghĩ bàn; “giác” là giác ngộ. “Diệu giác” tức sự giác ngộ vi diệu rốt ráo, đồng nghĩa với Vô thượng Chánh đẳng Chánh giác (anuttarā-samyak-saṃbodhi).

Hệ thống năm mươi hai vị thường được kể gồm: thập tín, thập trụ, thập hạnh, thập hồi hướng, thập địa, rồi đến Đẳng giác và sau cùng là Diệu giác. Đẳng giác là bậc gần ngang với Phật, còn Diệu giác là chính quả vị Phật, nơi mọi phiền não và sở tri chướng đều đoạn tận, trí tuệ và từ bi đều viên mãn. Diệu giác do đó tiêu biểu cho mục tiêu tối hậu của con đường Bồ-tát.

Ví dụ: Trên lộ trình tu chứng, hành giả ví như leo núi: thập địa là những chặng cao, Đẳng giác là gần đến đỉnh, còn Diệu giác là đặt chân lên chính đỉnh núi — thành Phật.

Dễ nhầm: Đừng nhầm Diệu giác (quả vị Phật, thứ 52) với Đẳng giác (thứ 51) — hai bậc kề nhau nhưng Đẳng giác chưa phải Phật. Cũng nên hiểu con số “52 vị” là khung phân loại của một số kinh luận, không phải cách trình bày duy nhất trong mọi tông phái.