Đại Thừa Khởi Tín Luận
Bộ luận ngắn nhưng cô đọng, đặt nền cho cách hiểu về tâm và Phật tánh trong Phật giáo Đông Á.
Đại Thừa Khởi Tín Luận là một bộ luận ngắn gọn nhưng có ảnh hưởng cực kỳ sâu rộng đối với tư tưởng Phật giáo Trung Hoa, Triều Tiên, Nhật Bản và Việt Nam. Tên luận theo truyền thống được gắn với Bồ tát Mã Minh, song giới nghiên cứu hiện đại còn tranh luận về tác giả và nguồn gốc văn bản. Dù vậy, vị trí của luận trong việc định hình giáo lý Đại thừa Đông Á là không thể phủ nhận.
Gốc từ: “Khởi tín” (起信) nghĩa là “làm dấy khởi lòng tin”; toàn nhan đề hàm ý: bộ luận khơi dậy và xác lập niềm tin nơi giáo pháp Đại thừa.
Tư tưởng then chốt của luận là thuyết một tâm hai môn: chỉ có một Tâm (Nhất tâm), nhưng được nhìn qua hai cửa - môn chân như (mặt thanh tịnh, bất sinh bất diệt) và môn sinh diệt (mặt biến hiện, sinh khởi vạn pháp). Hai môn không tách rời, qua đó luận hòa hợp giáo lý Như Lai tạng với học thuyết về thức. Đây trở thành khung lý thuyết nền cho nhiều tông phái như Hoa Nghiêm, Thiền và Tịnh độ.
Ví dụ: Hình ảnh thường được dùng để minh họa là nước và sóng: nước (chân như) vốn lặng, gió vô minh thổi làm dấy sóng (sinh diệt), nhưng sóng chẳng lìa nước - phiền não và giác ngộ không phải hai thực thể tách biệt.
Dễ nhầm: Có người tưởng “Như Lai tạng” là một cái ngã thường hằng, trái với giáo lý vô ngã. Luận giải thích đây là tâm tánh thanh tịnh sẵn có bị vô minh che lấp, không phải một bản ngã cố định; cần hiểu trong tinh thần duyên khởi, tránh rơi vào chấp thường.