Ca Nặc Ca Phạt Lê Đọa Xà
Sanskrit: Kanakavatsa
Một trong Thập bát La Hán, thường gọi là Hỷ Khánh La Hán. Hình tượng ngài gắn với nụ cười hoan hỷ, biểu trưng cho niềm vui an lạc của người đã thấu rõ Chánh pháp.
Ca Nặc Ca Phạt Lê Đọa Xà (phiên âm từ Phạn ngữ Kanakavatsa) là một trong nhóm các vị La Hán được tôn thờ trong truyền thống Bắc tông, dân gian thường gọi ngài là Hỷ Khánh La Hán, tức vị La Hán của niềm hoan hỷ. Hình tượng ngài thường được tạc với gương mặt rạng rỡ, nụ cười tươi vui.
Gốc từ: Tên Kanakavatsa được Hán phiên thành chuỗi âm dài “Ca Nặc Ca Phạt Lê Đọa Xà”. Trong tiếng Phạn, kanaka nghĩa là vàng ròng, gợi sự quý báu, sáng đẹp.
Ngài thuộc danh sách Thập lục La Hán (mười sáu vị) được ghi trong Pháp Trụ Ký, về sau mở rộng thành Thập bát La Hán (mười tám vị) phổ biến ở các chùa Đông Á. Các vị La Hán là những bậc đã chứng quả A-la-hán, đoạn tận phiền não, được Phật phó chúc ở lại thế gian hộ trì Chánh pháp, làm ruộng phước cho chúng sinh cho đến khi Phật vị lai ra đời. Nụ cười hoan hỷ của ngài tượng trưng cho niềm an lạc nội tâm khi đã giải thoát.
Ví dụ: Trong nhiều ngôi chùa cổ, tượng mười tám vị La Hán được bài trí hai bên chánh điện, mỗi vị một dáng vẻ; vị tươi cười rạng rỡ ấy thường chính là Hỷ Khánh La Hán.
Dễ nhầm: Do tên phiên âm dài và khác lạ, nhiều người tưởng đây là một vị thần riêng biệt. Thực ra đây chỉ là cách Hán-Việt phiên âm tên một vị La Hán; danh hiệu “Hỷ Khánh La Hán” là tên gọi dân gian gắn theo đặc điểm nụ cười, chứ không phải vị khác.