Biện Trung Biên Luận
Sanskrit: Madhyāntavibhāga
Bộ luận Duy Thức quan trọng, phân biệt rõ trung đạo với hai bên chấp có và chấp không.
Biện Trung Biên Luận là một bộ luận trọng yếu của Duy Thức tông (Du-già hành tông), tương truyền do Bồ Tát Di Lặc thuyết và được Thế Thân (Vasubandhu) viết lời giải thích (thích luận). Nội dung cốt lõi là phân định ranh giới giữa trung đạo chân chính và hai bên cực đoan: chấp các pháp là thật có và chấp các pháp là hoàn toàn không.
Gốc từ: Tên Phạn Madhyāntavibhāga: “madhya” là ở giữa (trung), “anta” là biên, hai bên cực đoan, “vibhāga” là phân biệt, phân định. Hán dịch “Biện Trung Biên” (辯中邊) nghĩa là “phân biệt giữa cái trung và hai bên”.
Tác phẩm này thuộc nhóm các luận quan trọng của hệ thống Du-già hành tông, trình bày học thuyết “tam tánh” (biến kế sở chấp, y tha khởi, viên thành thật) và con đường tu chứng. Luận lý của nó giúp người học vượt qua cả thái độ chấp thật lẫn chấp đoạn diệt, an trú nơi cái thấy trung đạo: các pháp tuy không có tự tánh thật nhưng vẫn hiển hiện như huyễn.
Liên hệ: Bộ luận này gắn với Thế Thân và anh ngài là Vô Trước, hai luận sư đặt nền cho học phái Duy Thức.
Dễ nhầm: “Trung đạo” trong luận này được trình bày theo cách của Duy Thức tông, có điểm nhấn riêng so với “trung đạo” của Trung quán tông; hai cách lập luận tuy cùng hướng tới cái thấy không rơi vào hai bên nhưng triển khai khác nhau, không nên đánh đồng.