Xuất triền pháp thân

Xuất triền pháp thân chỉ pháp thân ở trạng thái đã ra khỏi sự trói buộc (triền phược) của phiền não, hiển bày trọn vẹn nơi quả vị Phật. Đây là khái niệm dùng để phân biệt với pháp thân khi còn bị phiền não che lấp nơi chúng sinh.

Gốc từ: “Xuất” (出) là ra khỏi; “triền” (纏) là trói buộc, quấn lấy (chỉ phiền não); “pháp thân” (法身) là thân chân thật, tức thể tánh giác ngộ. “Xuất triền pháp thân” nghĩa là pháp thân đã thoát khỏi triền phược.

Khái niệm này gắn với giáo lý Như Lai tạng và pháp thân. Theo đó, pháp thân (hay Phật tánh) vốn sẵn đủ nơi mọi chúng sinh, nhưng khi còn bị vô minh phiền não bao phủ thì gọi là pháp thân tại triền (còn trong trói buộc), tức Như Lai tạng còn ẩn. Khi tu tập đoạn sạch phiền não, pháp thân ấy hiển lộ viên mãn, gọi là pháp thân xuất triền, tức quả vị Phật.

Ví dụ: Có thể ví như vàng ròng vốn nằm trong quặng đá: khi còn lẫn tạp chất là “tại triền”, sau khi luyện sạch hiện ra vàng nguyên chất là “xuất triền”. Bản chất vàng không thêm bớt, chỉ là từ ẩn chuyển sang hiển.

Dễ nhầm: “Xuất triền” và “tại triền” không phải là hai pháp thân khác nhau, cũng không phải pháp thân được tạo ra mới. Đó chỉ là một pháp thân ở hai trạng thái ẩn và hiển, tùy theo phiền não còn hay đã hết.