Vô Tận Ý Bồ Tát

Vô Tận Ý Bồ Tát (Akṣayamati) là vị Bồ Tát xuất hiện ở đầu phẩm Phổ Môn trong kinh Pháp Hoa. Chính ngài đứng dậy thưa hỏi đức Phật vì lý do gì mà vị Bồ Tát kia có tên là Quán Thế Âm, từ đó mở ra toàn bộ giáo lý ca ngợi hạnh nguyện cứu khổ của Quán Thế Âm Bồ Tát mà người Phật tử Đông Á tụng đọc rất phổ biến.

Gốc từ: Tên Sanskrit “Akṣayamati” gồm “akṣaya” (vô tận, không cùng tận) và “mati” (ý, tâm ý, trí tuệ), dịch là “Vô Tận Ý” — vị có ý nguyện và trí tuệ rộng lớn không bao giờ cạn.

Trong cấu trúc kinh điển Đại thừa, các vị Bồ Tát thưa hỏi thường đóng vai trò “người đặt câu hỏi” thay cho đại chúng, để đức Phật khai mở pháp nghĩa. Vai trò của Vô Tận Ý trong phẩm Phổ Môn vì thế rất quan trọng: nhờ câu hỏi của ngài, Phật giảng về mười hai loại nạn mà Quán Thế Âm cứu độ và ba mươi ba ứng thân tùy duyên hóa độ. Cuối phẩm, Vô Tận Ý còn dâng chuỗi anh lạc cúng dường Quán Thế Âm, thể hiện sự tôn kính giữa các Bồ Tát.

Dễ nhầm: Một số người tưởng Vô Tận Ý chỉ là nhân vật phụ thoáng qua. Thực ra ngài là một Bồ Tát có danh hiệu mang ý nghĩa sâu, và trong một số kinh khác (như kinh Vô Tận Ý) ngài còn là vị thuyết giảng chính về các hạnh ba-la-mật vô tận của Bồ Tát.