Vi Đề Hy
Pāli: Vedehī · Sanskrit: Vaidehī
Vị hoàng hậu nước Ma Kiệt Đà gặp đại nạn trong gia đình, nhờ đó được Đức Phật chỉ dạy con đường quán tưởng về cõi Tịnh độ.
Vi Đề Hy là hoàng hậu của vua Tần Bà Sa La (Bimbisāra) nước Ma Kiệt Đà, mẹ của thái tử A Xà Thế. Bà là nhân vật trung tâm trong bi kịch hoàng cung: thái tử A Xà Thế nghe lời xúi giục đã giam cầm vua cha và cả mẹ. Trong cảnh tù ngục tuyệt vọng, bà hướng về Đức Phật cầu cứu và được Phật thuyết pháp.
Gốc từ: Tên Vaidehī (Sanskrit) / Vedehī (Pāli) thường được hiểu là “người thuộc xứ Videha”, chỉ nguồn gốc quê hương của bà.
Nhân duyên này làm phát sinh Kinh Quán Vô Lượng Thọ, một trong ba bộ kinh nền tảng của Tịnh độ tông. Trước nỗi khổ của bà, Đức Phật hiện bày các cõi Phật trong mười phương và Vi Đề Hy chọn cầu sinh về thế giới Cực Lạc của Phật A Di Đà. Từ đó Phật dạy mười sáu phép quán (Thập lục quán) để hành giả tu tập vãng sinh. Vì vậy, Vi Đề Hy được xem là người “đương cơ”, tức người mở duyên cho cả một pháp môn được tuyên thuyết.
Ví dụ: Một người đang ở trong hoàn cảnh bế tắc tột cùng mà nhờ đó quay về tìm cầu giáo pháp và chuyển hóa khổ đau, có thể xem là lặp lại nhân duyên của hoàng hậu Vi Đề Hy.
Dễ nhầm: Có người tưởng Vi Đề Hy là một vị Phật hay Bồ tát. Thực ra bà là một người phàm chịu khổ nạn thế gian; chính nhờ vị trí “người trong cuộc khổ đau” mà câu chuyện của bà trở nên gần gũi với mọi tín đồ Tịnh độ.