Tỳ Lô Giá Na
Sanskrit: Vairocana
Pháp thân Phật trùm khắp pháp giới, vị giáo chủ trung tâm của thế giới trang nghiêm trong kinh Hoa Nghiêm.
Tỳ Lô Giá Na là danh hiệu chỉ pháp thân Phật — thân chân lý biến khắp pháp giới, thường trụ và bao trùm tất cả. Trong Kinh Hoa Nghiêm, Ngài là giáo chủ của thế giới Hoa Tạng trang nghiêm, biểu thị cho thực tại giác ngộ phổ biến khắp mọi nơi mọi thời.
Gốc từ: Phạn ngữ Vairocana, từ gốc virocana nghĩa là “chiếu sáng rực rỡ, soi khắp”; nên Tỳ Lô Giá Na thường được dịch ý là “biến nhất thiết xứ” (cùng khắp mọi nơi) hay “quang minh biến chiếu” (ánh sáng soi khắp).
Trong giáo lý ba thân (pháp thân, báo thân, ứng thân), Tỳ Lô Giá Na đại diện cho pháp thân; đức Phật Thích Ca lịch sử được xem là ứng thân thị hiện từ pháp thân ấy. Trong Mật tông, hình tượng tương ứng là Đại Nhật Như Lai — vị Phật trung tâm của Mạn-đà-la, cũng mang ý nghĩa ánh sáng trí tuệ chiếu khắp.
Ví dụ: Tượng Phật Tỳ Lô Giá Na thường được tôn trí ở vị trí trung tâm trong nhiều ngôi chùa lớn theo truyền thống Hoa Nghiêm và Mật giáo.
Dễ nhầm: Tỳ Lô Giá Na (pháp thân, Hoa Nghiêm) và Đại Nhật Như Lai (Mật tông) có liên hệ mật thiết và thường được đồng nhất, nhưng không nên lẫn với Lô Xá Na (báo thân) — dù tên Hán đôi khi dùng gần nhau.