Tọa thiền
Ngồi thiền — tư thế ngồi yên, lưng thẳng, theo dõi hơi thở và tâm.
Tọa thiền nghĩa là ngồi thiền: giữ tư thế ngồi yên, lưng giữ thẳng tự nhiên, buông lỏng thân, rồi nhẹ nhàng theo dõi hơi thở và những gì đang khởi lên trong tâm. Đây là tư thế phổ biến nhất để rèn sự tĩnh lặng và tỉnh giác.
Gốc từ: “tọa” (坐) nghĩa là ngồi; “thiền” là phiên âm của dhyāna (Phạn) / jhāna (Pāli), chỉ trạng thái tâm an định. “Tọa thiền” vì thế là “ngồi (mà tu) thiền” — nhấn vào tư thế ngồi vốn giúp thân ổn định để tâm dễ lắng.
Ví dụ: mỗi sáng ngồi yên năm tới mười phút, chú ý hơi thở vào ra; khi thấy tâm trôi theo suy nghĩ thì nhẹ nhàng đưa nó về lại với hơi thở, không trách móc mình. Người mới không cần ngồi lâu hay tư thế cầu kỳ; quan trọng là đều đặn và thái độ thư thái, kiên nhẫn với chính mình.
Tọa thiền là cách rèn định và chánh niệm rất cụ thể trong lộ trình Giới – Định – Tuệ: thân ngồi yên giúp tâm bớt phóng dật, từ đó dễ quan sát rõ thân tâm để nuôi tuệ.
Trong thực hành: đừng đặt mục tiêu “phải hết suy nghĩ”. Tâm khởi niệm là chuyện tự nhiên; việc của ta chỉ là mỗi lần nhận ra tâm đã đi lang thang thì khẽ đưa nó về — và chính khoảnh khắc nhận ra rồi quay về ấy mới là sự tập luyện thật sự, chứ không phải một cái đầu trống rỗng. Ngồi ngắn mà đều mỗi ngày tốt hơn ngồi thật lâu rồi bỏ cuộc.