Thức-xoa-ma-na
Pāli: sikkhamānā · Sanskrit: śikṣamāṇā
Nữ tu đang trong hai năm học giới để chuẩn bị thọ giới tỳ-kheo-ni.
Thức-xoa-ma-na là người nữ tập sự đang trải qua giai đoạn hai năm học và giữ giới (học sáu pháp/lục pháp) trước khi đủ điều kiện thọ giới tỳ-kheo-ni (cụ túc giới). Đây là một trong bảy chúng đệ tử của Đức Phật.
Gốc từ: “Thức-xoa-ma-na” là phiên âm Pāli sikkhamānā (Sanskrit: śikṣamāṇā), nghĩa là “người nữ đang học [giới]” (từ gốc sikkhā = sự học giới). Hán còn dịch là “học pháp nữ” hay “chánh học nữ”.
Trong hệ thống bảy chúng — gồm tỳ-kheo, tỳ-kheo-ni, thức-xoa-ma-na, sa-di, sa-di-ni, ưu-bà-tắc (nam cư sĩ), ưu-bà-di (nữ cư sĩ) — thức-xoa-ma-na là một bậc riêng dành cho nữ giới, nằm giữa sa-di-ni và tỳ-kheo-ni. Hai năm học giới này có mục đích cho người nữ làm quen, thực tập nghiêm túc với nếp sống và giới luật, đồng thời (theo truyền thống) giúp xác nhận một số điều kiện về thân trước khi thọ đại giới.
Liên hệ: Giai đoạn này thể hiện sự thận trọng, tuần tự trong việc trao truyền giới pháp của Tăng đoàn, tránh vội vàng thọ giới khi chưa đủ chuẩn bị.
Dễ nhầm: Thức-xoa-ma-na chưa phải là tỳ-kheo-ni, cũng không đồng nhất với sa-di-ni. Đây là một bậc trung gian chỉ có ở nữ giới; bên nam không có bậc tương đương trước khi thọ giới tỳ-kheo.