Thủ tọa

Thủ tọa là vị tăng đứng đầu đại chúng trong một ngôi chùa hoặc thiền viện, ngồi ở vị trí cao nhất (đầu hàng) trong thiền đường. Vị này được xem là bậc gương mẫu của chúng tăng và thường thay trụ trì trông coi, hướng dẫn đại chúng trong sinh hoạt và tu tập hằng ngày.

Gốc từ: “Thủ” nghĩa là đứng đầu, trước hết; “tọa” là chỗ ngồi, vị thứ. Gộp lại: “người giữ vị trí ngồi đầu tiên/cao nhất” trong chúng.

Trong cơ cấu tổ chức của các thiền viện theo truyền thống tùng lâm, chúng tăng được phân thành nhiều chức vụ để đời sống tập thể vận hành quy củ — như trụ trì lo việc chung, các chấp sự lo từng phần việc. Thủ tọa thuộc hàng có vị trí cao trong tăng đoàn, vừa nêu gương về giới hạnh và sự tinh tấn, vừa đôn đốc, sách tấn người tu. Đây là một chức vụ thể hiện trật tự và tinh thần trên–dưới hòa hợp của đời sống xuất gia.

Ví dụ: Khi trụ trì vắng mặt hoặc trong các thời khóa tu tập, thủ tọa thường là người dẫn chúng, nhắc nhở oai nghi và giữ nề nếp thiền đường.

Dễ nhầm: Thủ tọa không phải là trụ trì. Trụ trì là người đứng đầu, chịu trách nhiệm chung của ngôi chùa; thủ tọa là vị đứng đầu đại chúng và hỗ trợ, thay mặt trụ trì trong việc dẫn chúng. Tên gọi và phạm vi chức trách có thể khác nhau ít nhiều giữa các truyền thống và tự viện.