Thông Biện
Thiền sư đời Lý uyên bác về lịch sử truyền thừa Thiền tông, từng giải đáp cho Thái hậu Ỷ Lan.
Thông Biện là một Thiền sư Việt Nam sống vào thời nhà Lý, nổi tiếng uyên bác, thông tỏ lịch sử truyền thừa của Thiền tông cũng như nguồn gốc Phật giáo du nhập nước ta. Ngài thuộc dòng thiền truyền thừa thời Lý và được triều đình kính trọng.
Gốc từ: Thông là thông suốt, thông đạt; Biện là biện luận, phân giải rõ ràng. Đạo hiệu “Thông Biện” hàm ý vị thiền sư thông tỏ giáo lý và khéo biện giải, lý giải những điều khó.
Sử sách ghi lại rằng ngài từng được Thái hậu Ỷ Lan, một nhân vật quyền thế và mộ đạo của triều Lý, vời đến để hỏi về nguồn gốc của Phật, của Tổ, về sự khác nhau giữa Phật và Tổ, cùng quá trình các dòng thiền truyền vào Đại Việt. Phần đối đáp ấy được xem là một tư liệu quý, phản ánh hiểu biết của Phật giáo Việt Nam đương thời về phổ hệ truyền thừa Thiền tông. Qua đó, Thông Biện hiện lên như một bậc thầy có vai trò hệ thống hóa và truyền bá kiến thức về lịch sử Thiền.
Dễ nhầm: Nhiều chi tiết về thân thế và niên đại của các thiền sư đời Lý được lưu lại chủ yếu qua tài liệu như Thiền uyển tập anh, vốn pha trộn giữa sử liệu và truyền thuyết. Vì vậy nên trân trọng vai trò của ngài về mặt tư tưởng, đồng thời thận trọng với những mốc niên đại hay chi tiết cụ thể chưa được kiểm chứng.