Thiền phái Tào Động
Một trong các tông phái Thiền lớn, đề cao ngồi thiền lặng lẽ soi sáng tự tâm.
Thiền phái Tào Động là một trong những tông phái lớn của Thiền tông Trung Hoa, hình thành vào đời Đường từ truyền thừa của thiền sư Động Sơn Lương Giới và đệ tử Tào Sơn Bản Tịch. Tông này chủ trương mặc chiếu — “lặng lẽ mà chiếu soi” — và đặc biệt nhấn mạnh chỉ quản đả tọa (chỉ chuyên tâm ngồi thiền), xem chính sự ngồi thiền là biểu hiện của giác ngộ chứ không phải phương tiện để đạt một mục tiêu khác.
Gốc từ: Tên “Tào Động” thường được hiểu là ghép từ tên hai vị tổ Động Sơn và Tào Sơn (cũng có thuyết liên hệ tới Tào Khê của Lục Tổ Huệ Năng).
So với tông Lâm Tế vốn nổi bật với công án và tiếng hét, gậy đánh, Tào Động thiên về phong cách trầm tĩnh, miên mật. Đường lối này về sau ảnh hưởng sâu rộng tới Phật giáo Nhật Bản: thiền sư Đạo Nguyên (Dōgen) truyền tông Tào Động (Sōtō) sang Nhật, trở thành một trong những dòng thiền lớn nhất tại đó.
Ví dụ: Hành giả Tào Động được dạy ngồi thiền với tâm không truy cầu đắc ngộ, để bản tánh vốn sáng tự hiển lộ — tinh thần “tu chứng nhất như”, tu và chứng không hai.
Dễ nhầm: “Mặc chiếu” từng bị một số người phê là “thiền ngồi chết” thiếu sinh khí; thực ra Tào Động không phủ nhận tuệ giác, mà nhấn mạnh sự tỉnh giác sáng suốt ngay trong tĩnh lặng. Cũng đừng xem Tào Động và Lâm Tế là đối nghịch loại trừ nhau — cả hai cùng là dòng Thiền chính thống.