Thế Thân Bồ Tát
Sanskrit: Vasubandhu
Luận sư Ấn Độ lừng danh, người hệ thống hóa giáo lý Duy thức và soạn bộ Câu Xá Luận căn bản.
Thế Thân Bồ Tát (Vasubandhu) là một luận sư Phật giáo Ấn Độ kiệt xuất, sống vào khoảng thế kỷ thứ 4–5. Ngài là em ruột của ngài Vô Trước (Asaṅga). Thuở đầu ngài học và xiển dương giáo lý của bộ phái Thuyết Nhất Thiết Hữu rồi Kinh Lượng Bộ, về sau được người anh cảm hóa, quay sang hoằng dương Đại thừa và trở thành một trong hai trụ cột của học phái Duy thức (Yogācāra).
Gốc từ: “Vasubandhu” thường được hiểu là “thân thuộc của của báu/đất” (vasu: của báu; bandhu: thân tộc); Hán dịch là Thế Thân hay Thiên Thân.
Đóng góp của ngài rất nền tảng. Trước khi theo Đại thừa, ngài soạn Câu Xá Luận (Abhidharmakośa), bộ luận tóm thâu tinh hoa A-tì-đạt-ma, đến nay vẫn là sách giáo khoa kinh điển về vũ trụ quan và tâm pháp Phật giáo. Sau đó, ngài viết Duy Thức Tam Thập Tụng (ba mươi bài tụng) và Nhị Thập Tụng, hệ thống hóa tư tưởng “vạn pháp duy thức” — mọi hiện tượng đều là biểu hiện của tâm thức, với trung tâm là a-lại-da thức.
Ví dụ: Có thể ví Thế Thân như một học giả lớn vừa viết được “bộ từ điển bách khoa” cho trường phái cũ (Câu Xá), vừa đặt nền móng lý thuyết cho một trường phái mới (Duy thức).
Dễ nhầm: Đừng lẫn danh hiệu “Bồ Tát” ở đây với một vị thần linh siêu nhiên. “Bồ Tát” là tôn xưng dành cho bậc luận sư có công lớn với đạo pháp, không hàm ý ngài là hóa thân thần thánh.