Tăng tàn

Tăng tàn (Tăng già bà thi sa) là nhóm giới trọng đứng thứ hai trong giới luật của Tỳ kheo, chỉ sau nhóm ba-la-di (giới nặng nhất, phạm thì mất tư cách tu sĩ). Điểm đặc trưng: người phạm tội tăng tàn vẫn còn cứu được – không bị tẩn xuất hẳn – nhưng phải trải qua một quá trình sám hối và phục hồi trước Tăng chúng mới được thanh tịnh trở lại.

Gốc từ: Pāli saṅghādisesa được giải thích là tội mà từ đầu đến cuối đều cần đến Tăng: cần Tăng cho phép thi hành biệt trú (parivāsa), cần Tăng cho hành ma-na-đỏa, và cần Tăng làm pháp xuất tội. Hán dịch âm là Tăng già bà thi sa, ý dịch gắn với việc “phần còn lại (của giới thể) nương nơi Tăng”.

Về vị trí trong giới luật, các giới được phân theo mức độ nặng nhẹ; tăng tàn thuộc loại nặng vì liên quan đến những hành vi gây tổn hại nghiêm trọng cho phạm hạnh và sự hòa hợp Tăng đoàn. Việc phải sám hối trước cả Tăng chúng (chứ không chỉ một vị) thể hiện vai trò trung tâm của Tăng-già trong việc gìn giữ thanh tịnh giới luật.

Dễ nhầm: “Còn cứu được” không có nghĩa là nhẹ nhàng, dễ dãi. Tăng tàn vẫn là trọng tội, đòi hỏi quá trình phục hồi nghiêm ngặt qua nhiều bước trước Tăng. Cũng cần phân biệt rõ với ba-la-di: phạm ba-la-di thì đứt giới thể, không thể phục hồi tư cách Tỳ kheo trong đời này.