Tam giới (Dục-Sắc-Vô sắc)

Tam giới là ba cõi tồn tại trong vòng luân hồi theo vũ trụ quan Phật giáo, gồm Dục giới, Sắc giới và Vô sắc giới. Mọi chúng sinh chưa giải thoát đều xoay vần thọ sinh trong ba cõi này tùy theo nghiệp.

Gốc từ: “Tam giới” nghĩa là ba cõi, ba lĩnh vực tồn tại; tiếng Pāli tayo dhātavo, Phạn trayo dhātavaḥ (ba “giới”, ba phạm vi). Mỗi cõi đặc trưng bởi mức độ tham đắm và trạng thái tâm khác nhau.

Dục giới là cõi của chúng sinh còn nặng năm thứ ham muốn (sắc, thanh, hương, vị, xúc), bao gồm các cõi địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, người và một số tầng trời thấp. Sắc giới là cõi của các tầng thiền sắc, nơi chúng sinh đã lìa dục nhưng còn thân hình sắc vi tế, tương ứng với các tầng thiền định. Vô sắc giới là cõi cao nhất, chúng sinh chỉ còn tâm thức trong các định vô sắc, không còn hình sắc.

Liên hệ: Tam giới cho thấy ngay cả các tầng trời và các cảnh giới thiền định cao vẫn nằm trong luân hồi, chưa phải giải thoát. Vì vậy mục tiêu của đạo Phật là vượt khỏi tam giới, chứ không phải sinh lên cõi trời cao.

Dễ nhầm: Đạt được thiền định cao sinh về Sắc giới hay Vô sắc giới không đồng nghĩa với Niết-bàn; đó vẫn là cảnh giới hữu lậu trong tam giới. Nhan đề slug “tam-tue-mon” ở đây thực chỉ mục từ về Tam giới.