Tam mật tương ứng

Tam mật tương ứng là một nguyên lý hành trì cốt lõi của Mật tông (Kim cương thừa), chỉ sự tương ưng (hòa hợp, khế hợp) giữa ba nghiệp thân, khẩu, ý của hành giả với ba mật thân, khẩu, ý của vị Bổn tôn (đức Phật hay Bồ tát mà hành giả tu tập).

Gốc từ: “Tam mật” là “ba điều bí mật”: thân mật (thủ ấn), khẩu mật (chân ngôn, thần chú), ý mật (quán tưởng). “Tương ứng” nghĩa là đáp ứng, khế hợp với nhau.

Cách hành trì là tay kết thủ ấn (cử chỉ tay tượng trưng), miệng tụng chân ngôn (câu chú), tâm quán tưởng hình tướng và phẩm đức của Bổn tôn. Khi cả ba cùng vận hành ăn khớp, ba nghiệp của hành giả được nói là tương ứng với ba mật của Phật, khiến phàm tâm và thánh tâm cảm ứng giao hòa. Đây là pháp tu đặc thù khiến Mật tông khác với các tông dùng chủ yếu lời nói và tư duy; nó nhấn mạnh sự tham dự đồng thời của toàn bộ thân, lời, ý.

Ví dụ: Một hành giả vừa kết ấn, vừa trì chú, vừa hình dung rõ ràng hình tướng Bổn tôn trong tâm, cả ba việc cùng lúc nhịp nhàng, đó là đang thực hành tam mật tương ứng.

Dễ nhầm: Có người nghĩ chỉ cần tụng chú thật nhiều là đủ. Thực ra trong tinh thần này, một mình khẩu mật chưa trọn vẹn; sức mạnh của pháp tu nằm ở sự phối hợp đồng bộ của cả ba, đặc biệt là ý mật quán tưởng dẫn dắt, dưới sự truyền thừa của một vị thầy.