Tam Luận tông
Một tông phái Phật giáo Đại thừa lấy ba bộ luận làm nền tảng để xiển dương giáo lý tánh không.
Tam Luận tông là một tông phái Phật giáo Đại thừa hình thành ở Trung Hoa, lấy tư tưởng Trung Quán của ngài Long Thọ làm cốt lõi. Tông này y cứ trên ba bộ luận then chốt nên mang tên “Tam Luận”: Trung Luận và Thập Nhị Môn Luận của Long Thọ, cùng Bách Luận của Đề-bà (Āryadeva).
Gốc từ: “Tam Luận” (三論) nghĩa đen là “ba bộ luận”; “tông” (宗) là tông phái, dòng tu học. Tên gọi nêu thẳng ba văn bản nền tảng của học phái.
Về vị trí giáo lý, Tam Luận tông là hình thái Trung Quán được hệ thống hóa tại Đông Á, chuyên xiển dương tánh không (śūnyatā) và phương pháp phá tà hiển chánh — phá bỏ mọi kiến chấp sai lầm để chân lý tự hiển lộ. Tông dựa trên giáo lý nhị đế (chân đế và tục đế) và bát bất trung đạo (không sinh không diệt, không thường không đoạn…). Ngài Cát Tạng đời Tùy được xem là người tập đại thành, đưa tông này đạt đỉnh cao lý luận. Tư tưởng Tam Luận sau đó ảnh hưởng sâu đến nhiều tông phái khác.
Ví dụ: Tinh thần “vô sở đắc” — không có gì để nắm bắt — của Tam Luận tông thể hiện rõ chủ trương không thiết lập một học thuyết riêng để bám víu, mà chỉ phá chấp.
Dễ nhầm: Tánh không không có nghĩa là “hư vô” hay phủ nhận mọi sự tồn tại. Nó chỉ ra rằng các pháp không có tự tánh độc lập, bất biến, chứ không phủ nhận sự hiện hữu duyên sinh của chúng.