Tam đồ
Ba cảnh giới khổ đau nặng nề mà chúng sinh có thể đọa vào do nghiệp xấu, thường được nhắc để cảnh tỉnh và khuyến tu.
Tam đồ là ba cảnh giới khổ trong sáu nẻo luân hồi: địa ngục, ngạ quỷ (quỷ đói) và súc sinh (loài vật). Đây cũng được gọi là ba đường ác (tam ác đạo). Theo cách giải thích hình tượng, ba đường này gắn với ba thứ khổ: hỏa đồ (đường lửa — địa ngục bị lửa thiêu đốt), đao đồ (đường dao — súc sinh bị giết hại, ăn nuốt lẫn nhau) và huyết đồ (đường máu — ngạ quỷ đói khát, hoặc loài vật phải ăn máu thịt).
Gốc từ: Hán–Việt tam là “ba”, đồ là “đường, lối”. “Tam đồ” nghĩa là “ba đường (khổ)”.
Trong giáo lý nhân quả, sa vào tam đồ là quả báo của các nghiệp bất thiện: địa ngục do nghiệp cực nặng như sân hận, hại người; ngạ quỷ do tham lam, keo kiệt; súc sinh do si mê, ngu tối. Vì khổ não dày đặc, khó gặp được Phật pháp và khó tu hành, nên ba đường này thuộc các cảnh bất nan (chỗ khó tu học) — do đó có cụm “tam đồ bát nạn”.
Ví dụ: Hình ảnh tam đồ thường được dùng trong thuyết pháp để khuyến khích người ta giữ giới, làm lành, bố thí, gieo nhân lành để tránh quả khổ và giữ được thân người quý báu.
Dễ nhầm: Đừng đồng nhất “tam đồ” với toàn bộ luân hồi; luân hồi gồm sáu nẻo, trong đó có cả thiện đạo (người, trời, a-tu-la). Cách ghép hỏa–đao–huyết đồ với từng cõi là lối giải biểu tượng, có thể khác nhau giữa các tài liệu.