Quán tưởng niệm Phật
Một cách niệm Phật bằng việc hình dung rõ ràng tướng tốt của Phật và cảnh giới trang nghiêm của Ngài.
Quán tưởng niệm Phật là một trong các phương pháp niệm Phật của pháp môn Tịnh độ, trong đó hành giả không chỉ xưng danh hiệu mà còn quán tưởng (hình dung trong tâm) một cách rõ ràng các tướng hảo trang nghiêm của Đức Phật cùng cảnh giới Cực Lạc.
Gốc từ: “Quán” (觀) là nhìn ngắm, quán chiếu; “tưởng” (想) là khởi lên hình ảnh trong tâm. “Quán tưởng” nghĩa là dùng tâm dựng nên và an trú vào hình ảnh đối tượng.
Phương pháp này có cơ sở trong kinh Quán Vô Lượng Thọ, vốn trình bày nhiều phép quán theo thứ lớp — từ quán mặt trời lặn, quán nước, quán đất báu, đến quán thân tướng Phật A Di Đà và hai vị Bồ tát. So với trì danh niệm Phật (chuyên xưng danh hiệu, dễ hành), quán tưởng đòi hỏi định lực và sức tập trung cao hơn, nên thường được xem là pháp sâu, hợp với người đã có nền tảng thiền định. Mục đích chung vẫn là khiến tâm chuyên nhất, lắng sạch vọng niệm và kết nối với nguyện lực của Phật để cầu vãng sinh.
Ví dụ: Cũng như khi ta nhắm mắt mà vẫn hình dung rõ khuôn mặt người thân thương, hành giả quán tưởng dựng lại trong tâm hình ảnh Đức Phật rạng rỡ, an lạc.
Dễ nhầm: Quán tưởng niệm Phật khác với trì danh niệm Phật (chỉ niệm “Nam mô A Di Đà Phật”); cả hai cùng thuộc pháp môn Tịnh độ nhưng cách hành trì khác nhau.