Ngũ tân

Ngũ tân là năm loại rau củ có mùi vị cay nồng mà người tu hành theo truyền thống chay của Phật giáo Bắc tông thường kiêng ăn. Năm thứ ấy theo cách kể phổ biến gồm: hành, hẹ, tỏi, kiệu và hưng cừ (một loại gia vị có mùi nồng, ít gặp ở Việt Nam).

Gốc từ: “Ngũ tân” nghĩa là “năm thứ cay” (ngũ = năm, tân = vị cay, hăng); cũng gọi là “ngũ huân” với chữ huân chỉ mùi nồng của các loại rau này.

Lý do kiêng ngũ tân được nêu trong một số kinh điển, đặc biệt là Kinh Lăng Nghiêm: các thứ này khi ăn sống dễ sinh nóng giận, khi ăn chín dễ tăng dục vọng, làm tâm dao động, lại có mùi nồng ảnh hưởng đến sự thanh tịnh khi tu tập chung. Vì vậy việc tránh ngũ tân được xem là một phần của nếp giữ thân tâm thanh tịnh, hỗ trợ cho thiền định và đời sống phạm hạnh.

Ví dụ: Trong nhiều bữa cơm chùa, món ăn được nêm bằng gừng, sả, tiêu thay vì hành tỏi; đó là cách nấu tránh ngũ tân.

Dễ nhầm: Nhiều người tưởng “ăn chay” và “kiêng ngũ tân” là một. Thực ra ăn chay là không dùng thịt cá, còn ngũ tân là rau củ thực vật; người ăn chay vẫn có thể dùng hành tỏi nếu không theo quy định kiêng ngũ tân. Đây là hai lớp giữ gìn khác nhau.