Mũ Tỳ Lư

Mũ Tỳ Lư là một loại mũ nghi lễ trong Phật giáo, thường thấy nơi các vị chủ lễ khi hành trì các nghi thức Mật tông hoặc trong những trai đàn chẩn tế (lễ cúng thí thực, cầu siêu cho cô hồn). Đặc trưng của loại mũ này là có năm cánh dựng quanh, mỗi cánh tượng trưng cho một vị trong Ngũ Phật.

Gốc từ: “Tỳ Lư” là dạng gọi tắt của Tỳ Lô Giá Na (Vairocana), vị Phật biểu trưng cho pháp thân, ánh sáng trí tuệ chiếu khắp. Vì trên mũ có hình tượng hoặc danh hiệu chư Phật, đứng đầu là Tỳ Lô Giá Na, nên mũ mang tên ngài.

Năm cánh mũ ứng với Ngũ Phật (còn gọi Ngũ Trí Như Lai), mỗi vị tượng trưng cho một phương, một trí và một hạnh nguyện, là một biểu tượng quen thuộc của hệ thống Mật giáo. Khi vị chủ lễ đội mũ Tỳ Lư hành lễ, đó là cách thể hiện sự quán tưởng mình hợp nhất với chư Phật, mượn oai lực và trí tuệ của các ngài để cứu độ chúng sinh trong đàn tràng. Vì thế chiếc mũ vừa là pháp khí nghi lễ, vừa mang ý nghĩa biểu tượng sâu xa.

Dễ nhầm: Mũ Tỳ Lư là một pháp khí có ý nghĩa biểu trưng và dùng trong nghi lễ, không phải vật trang sức hay biểu tượng quyền lực cá nhân. Cũng nên phân biệt tên gọi chiếc mũ với chính đức Phật Tỳ Lô Giá Na: mũ lấy tên theo ngài, nhưng đội mũ không có nghĩa người đội tự xưng là Phật, mà là hình thức quán tưởng và hành lễ theo truyền thống Mật tông.