Mật Lặc Nhật Ba
Sanskrit: Milarepa
Đại hành giả Tây Tạng, từ một người từng tạo nghiệp ác trở thành bậc chứng ngộ qua khổ luyện.
Mật Lặc Nhật Ba (Milarepa, khoảng thế kỷ 11-12) là một trong những hành giả Du-già (yogi) được tôn kính nhất của Phật giáo Tây Tạng, thuộc dòng truyền thừa Kagyu (Ca Nhĩ Cư). Ngài là đệ tử của đại dịch giả Marpa (Mã Nhĩ Ba).
Gốc từ: “Milarepa” trong tiếng Tạng có thành phần repa chỉ người mặc áo vải bông mỏng — biểu tượng của hành giả tu khổ hạnh thiền định nhiệt (tummo); “Mật Lặc Nhật Ba” là cách phiên âm Hán - Việt.
Cuộc đời ngài là một trong những tiểu sử tu chứng nổi tiếng nhất Tây Tạng. Tương truyền thời trẻ ngài đã học và dùng pháp thuật báo thù gây tổn hại, về sau ăn năn sâu sắc và tìm cầu giải thoát. Marpa đã rèn ngài qua nhiều thử thách khắc nghiệt để tịnh hóa nghiệp chướng, trước khi truyền pháp. Ngài tu thiền nhiều năm trong các hang núi tuyết, để lại nhiều đạo ca (những bài kệ tự nhiên diễn tả kinh nghiệm chứng ngộ).
Ví dụ: Câu chuyện Marpa bắt Milarepa nhiều lần xây rồi phá những ngọn tháp đá thường được kể như biểu tượng cho việc tịnh hóa ác nghiệp và rèn luyện lòng kiên trì, khiêm hạ.
Dễ nhầm: Hình tượng ngài gắn với nhiều mô tả thần thông trong dân gian; phần cốt lõi đáng học là sự chuyển hóa từ nghiệp ác sang giải thoát nhờ sám hối, đạo sư và nỗ lực tu hành, không phải các yếu tố kỳ diệu.