Lọng báu

Lọng báu (bảo cái) là chiếc lọng quý dùng để che bên trên đầu các bậc tôn quý, và là một trong tám biểu tượng cát tường (bát bảo cát tường) phổ biến trong nghệ thuật Phật giáo, nhất là theo truyền thống Tây Tạng. Hình ảnh lọng báu tượng trưng cho sự che chở, bảo hộ mà giáo pháp ban cho chúng sinh.

Gốc từ: Chatra (Sanskrit) / Chatta (Pāli) nghĩa là “cái lọng”, “cái dù”. Trong văn hóa Ấn Độ cổ, lọng vốn là vật che dành cho vua chúa và người cao quý, biểu thị địa vị tôn kính.

Khi đưa vào ý nghĩa Phật giáo, lọng báu mang tầng nghĩa biểu trưng: như chiếc lọng che nắng mưa cho thân, giáo pháp che chở chúng sinh khỏi nắng nóng của phiền não và mưa gió của khổ đau. Nó cũng nói lên sự tôn quý của Tam bảo, vì lọng vốn dành cho bậc đáng kính. Trong tám vật cát tường, mỗi vật ứng với một phẩm đức; lọng báu thường được đặt liên hệ với ý che chở và uy nghiêm của chánh pháp.

Ví dụ: Trong nhiều tranh tượng và lễ rước, người ta che một chiếc lọng lớn trên tượng Phật hay trên bậc tôn túc, vừa tỏ lòng tôn kính vừa gợi ý nghĩa pháp che chở muôn loài.

Dễ nhầm: Lọng báu dễ bị xem chỉ là vật trang trí cho đẹp và sang. Thực ra trong Phật giáo, nó là một biểu tượng có ý nghĩa, nhắc nhở về sự che chở của giáo pháp và lòng tôn kính đối với Tam bảo, chứ không thuần là đồ nghi trượng phô trương.