Lý thai tạng giới
Sanskrit: garbhadhātu
Một trong hai mạn-đà-la căn bản của Mật giáo, biểu thị lý tánh từ bi vốn sẵn đủ nơi mỗi chúng sinh.
Còn gọi là Thai tạng giới (cảnh giới của bào thai), đây là một trong hai mạn-đà-la căn bản của Mật giáo, đứng song đôi với Kim cang giới. Thai tạng giới biểu thị lý tánh — tức bản tánh từ bi, giác ngộ vốn sẵn đủ nơi tâm mỗi chúng sinh, ví như thai nhi đã hàm chứa đầy đủ mầm mống để lớn thành người. Hai giới này được xem là hai phương diện không thể tách rời của cùng một thực tại giác ngộ.
Gốc từ: Tiếng Phạn garbhadhātu: “garbha” là bào thai, kho chứa; “dhātu” là cõi giới, bản chất. Hán dịch “thai tạng” lấy nghĩa “kho tàng trong thai” — chỉ Phật tánh tiềm ẩn được nuôi dưỡng mà hiển lộ. (Tên mục “Liên hoa bộ” là tên một bộ trong mạn-đà-la này, lấy hoa sen biểu trưng cho tâm từ bi thanh tịnh.)
Trong giáo lý Mật tông, Thai tạng giới thiên về lý (bản tánh từ bi sẵn có, lấy đại bi làm gốc), còn Kim cang giới thiên về trí (trí tuệ kiên cố như kim cương phá vô minh). Sự phối hợp “lý – trí”, “bi – trí” này diễn tả trọn vẹn con đường thành Phật: bản tánh thanh tịnh sẵn có được trí tuệ khai mở mà thành tựu.
Liên hệ: Tư tưởng “bản tánh sẵn đủ” của Thai tạng giới hô ứng với giáo lý Phật tánh trong Đại thừa: chúng sinh ai cũng có khả năng thành Phật.
Dễ nhầm: “Thai tạng” không ám chỉ sự sinh sản thân xác. “Thai” ở đây là ẩn dụ cho Phật tánh còn tiềm ẩn, chờ được nuôi lớn và hiển bày, chứ không liên quan đến nghĩa đen của việc mang thai.