Lâm Tế Nghĩa Huyền
Vị thiền sư đời Đường, người khai sáng tông Lâm Tế, nổi tiếng với tiếng hét và phương pháp tiếp dẫn người học sắc bén.
Lâm Tế Nghĩa Huyền là một thiền sư sống vào đời Đường ở Trung Hoa và là vị khai sáng tông Lâm Tế, một trong các dòng thiền có ảnh hưởng lớn và lâu bền nhất của Thiền tông. Ngài trụ trì tại viện Lâm Tế, từ đó tông phái mang tên này. Phong cách tiếp dẫn người học của ngài rất mạnh mẽ, dứt khoát, phá vỡ sự bám víu vào lời nói và khái niệm.
Gốc từ: “Lâm Tế” là tên ngôi viện nơi ngài hoằng hóa; “Nghĩa Huyền” là pháp danh. Theo thông lệ Thiền tông, tổ sư thường được gọi gắn với địa danh nơi trụ trì.
Ngài nổi tiếng với tiếng hét (chữ Hán đọc là “hát”) dùng đúng lúc để cắt đứt dòng suy nghĩ vọng động của người học, cùng với cách dạy linh hoạt thường được tóm trong “tứ liệu giản”, bốn cách cân nhắc giữa người tu và cảnh để tùy căn cơ mà điểm hóa. Cùng với lối “bổng” (gậy) của các thiền sư khác, “hét” của Lâm Tế trở thành biểu tượng cho cơ phong trực tiếp, không vòng vo của dòng thiền này. Tông Lâm Tế về sau truyền sang Việt Nam, Nhật Bản (gọi là Rinzai) và lan rộng.
Dễ nhầm: Tiếng hét và cây gậy của thiền Lâm Tế không phải là sự nóng nảy hay bạo lực, mà là phương tiện đánh thức, dùng đúng người đúng lúc. Cũng cần phân biệt người sáng lập tông phái (Nghĩa Huyền) với chính tông Lâm Tế nói chung, vốn còn nhiều thế hệ tổ sư kế tiếp.