Khiêm cung
Đức khiêm tốn, cung kính, hạ mình — đối trị với ngã mạn.
Khiêm cung là đức tính khiêm tốn và cung kính, biết hạ mình trước người và trước điều đáng học hỏi — phương thuốc đối trị ngã mạn (sự tự cao, xem mình hơn người). Người khiêm cung không hạ thấp giá trị bản thân, mà chỉ thôi phô trương và sẵn lòng lắng nghe.
Gốc từ: “khiêm” (謙) là nhún nhường, không tự cao; “cung” (恭) là cung kính, lễ độ. Ghép lại, “khiêm cung” vừa nói cái tâm bên trong biết hạ mình, vừa nói cách ứng xử bên ngoài luôn kính trọng người và việc.
Khiêm cung gắn chặt với lẽ vô ngã: chính vì thấy rõ cái “tôi” chỉ là tập hợp do duyên sinh, luôn đổi thay, nên người tu thôi đề cao và bảo vệ nó. Bớt ngã mạn thì tâm mềm lại, mở ra để đón nhận giáo pháp và lời góp ý. Ví dụ: một người dù giỏi vẫn nhã nhặn hỏi han, cảm ơn khi được góp ý, không ngắt lời để khoe mình — sự khiêm cung ấy khiến họ dễ tiến bộ và được người quý.
Trong thực hành: khiêm cung được nuôi qua những việc nhỏ — chắp tay chào, lắng nghe trọn câu trước khi đáp, sẵn lòng nhận phần việc thấp kém, và thật lòng học hỏi cả từ người kém tuổi, kém địa vị hơn mình.
Dễ nhầm: khiêm cung không phải là tự ti, rụt rè hay giả vờ khiêm tốn để được khen ngược lại. Tự ti là nghĩ xấu về mình; khiêm cung là thôi bận tâm đề cao mình, nhờ đó nhìn người và việc rõ ràng hơn. Một cái ly đã đầy thì không rót thêm được; tâm còn ngã mạn cũng khó học thêm điều mới.