Huyền Giác
Một thiền sư thời Đường, đệ tử của Lục tổ Huệ Năng, để lại tác phẩm thi ca thiền nổi tiếng.
Huyền Giác là một thiền sư đời Đường, đệ tử của Lục tổ Huệ Năng, thường được gọi là Vĩnh Gia đại sư theo nơi ông trú trì. Trước khi gặp Lục tổ, ông đã nghiên cứu sâu kinh luận, đặc biệt là pháp môn chỉ quán; sau khi tham vấn Huệ Năng và được ấn chứng, ông trở thành một trong những vị có ảnh hưởng trong Thiền tông.
Gốc từ: “Huyền Giác” (Hán–Việt) nghĩa là sự giác ngộ sâu kín, mầu nhiệm; “Vĩnh Gia” là tên đất nơi ông hành đạo.
Huyền Giác nổi tiếng nhất với tác phẩm Chứng Đạo Ca (Bài ca chứng đạo), một bài trường ca bằng thể kệ trình bày kinh nghiệm chứng ngộ và tinh thần đốn ngộ của Thiền tông một cách súc tích, đầy hình ảnh. Tác phẩm này được truyền tụng rộng rãi, trở thành một trong những áng văn thiền được yêu thích và chú giải nhiều đời sau.
Ví dụ: Giai thoại kể ông tới gặp Huệ Năng, vấn đáp xong liền cáo từ; vì lưu lại chỉ một đêm rồi đi mà ngộ đạo, người đời gọi là “Nhất túc Giác” (Giác ở lại một đêm).
Dễ nhầm: Vĩnh Gia Huyền Giác là người đời Đường, không nên lẫn với các nhân vật khác cùng có chữ “Giác” trong tên. Chứng Đạo Ca là tác phẩm gắn liền với ông, khác với các bộ luận chỉ quán của tông Thiên Thai mà ông từng học thuở đầu.