Hoàng Long Huệ Nam
Thiền sư đời Tống, người khai sáng phái Hoàng Long, một trong hai nhánh lớn tách ra từ tông Lâm Tế. Ngài nổi tiếng với 'ba cửa ải Hoàng Long' để trắc nghiệm người học.
Hoàng Long Huệ Nam là một Thiền sư lớn đời Tống, người khai sáng phái Hoàng Long, một trong hai nhánh quan trọng tách ra từ tông Lâm Tế (nhánh kia là phái Dương Kỳ). Ngài hoằng hóa tại núi Hoàng Long, nên dòng thiền mang tên núi ấy.
Gốc từ: “Hoàng Long” (黃龍) là tên núi nơi ngài trụ trì; “Huệ Nam” (慧南) là pháp danh, nghĩa gần là “trí tuệ phương Nam”.
Trong tiến trình Thiền tông đời Tống, tông Lâm Tế phát triển mạnh và phân ra hai phái Hoàng Long và Dương Kỳ, thường được gọi chung là “thất tông” cùng với năm nhà trước đó. Ngài nổi tiếng với phương pháp “Hoàng Long tam quan” (ba cửa ải Hoàng Long), đặt ra ba câu hỏi hóc búa để khảo nghiệm chỗ chứng ngộ của người học, buộc họ tự mình phá vỡ chấp trước thay vì tìm câu trả lời lý luận. Đây là lối dùng công án đặc trưng của Thiền Lâm Tế. Phái Hoàng Long về sau truyền sang Nhật Bản qua Thiền sư Vinh Tây.
Ví dụ: Khi học trò đến tham vấn, ngài thường bất ngờ hỏi một câu như “Tay ta sao giống tay Phật?”, khiến người học mất chỗ bám của lý trí, đó chính là một cửa ải Hoàng Long.
Dễ nhầm: Có người nghĩ phái Hoàng Long là một tông phái riêng tách hẳn khỏi Lâm Tế. Thực ra đây là một nhánh trong nội bộ tông Lâm Tế, vẫn nối tiếp tông chỉ Lâm Tế, chỉ khác về dòng truyền thừa và phong cách tiếp dẫn.